Mozilla ETP Nedir? İzleme Korumasının Reklama Etkisi

Mozilla ETP (Enhanced Tracking Protection), yani Gelişmiş İzleme Koruması, Firefox tarayıcısında kullanıcıların siteler arasında izlenmesini zorlaştıran yerleşik bir gizlilik özelliğidir. Bilinen izleyicilerin çerezlerini ve içeriklerini engelleyerek kullanıcıların çevrimiçi hareketlerinin profillenmesini sınırlar. Bu da reklamcıların veri toplama ve ölçüm yöntemlerini doğrudan etkiler.

Bu yazıda Mozilla ETP’nin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, koruma seviyelerini, Toplam Çerez Koruması’nı, reklam ve ölçüm üzerindeki etkilerini ve markaların bu değişikliklere nasıl uyum sağlayabileceğini ele alıyoruz.

Mozilla ETP nedir?

Mozilla ETP, Firefox’un kullanıcıları siteler arası izlemeye karşı koruyan yerleşik özelliğidir. Bilinen izleyici listelerine dayanarak üçüncü taraf izleme çerezlerini ve izleme amaçlı içerikleri engeller; kullanıcı ek bir eklenti kurmadan bu korumadan yararlanır. Özellik çalıştığında adres çubuğunda bir kalkan simgesi görünür ve kullanıcı hangi izleyicilerin engellendiğini buradan inceleyebilir.

Mozilla’nın duyurusuna göre ETP, Firefox’u ilk kez indirip kuran yeni kullanıcılar için “Standart” ayarın parçası olarak varsayılan şekilde etkinleştirildi ve Disconnect listesine göre bilinen “üçüncü taraf izleme çerezlerini” engellemeye başladı. Aynı duyuruda Mozilla, amacın binden fazla şirketin kullanıcıları izlemesini zorlaştırmak olduğunu belirtti.

Mozilla ETP’yi anlamak, reklamcılar ve web sitesi sahipleri için de önemlidir; çünkü bu koruma, üçüncü taraf izleme kodlarının Firefox kullanıcılarında nasıl davrandığını doğrudan belirler. Ölçüm farklılıkları, eksik dönüşüm verileri ya da çalışmayan yeniden hedefleme listeleri çoğu zaman bu tür tarayıcı korumalarıyla ilgilidir. Aşağıdaki bölümlerde ETP’nin arka planını, çalışma biçimini ve markalar için sonuçlarını adım adım ele alıyoruz.

Firefox ve Mozilla nedir?

Firefox, Mozilla tarafından geliştirilen açık kaynaklı bir web tarayıcısıdır. Windows, macOS, Linux, Android ve iOS gibi farklı platformlarda kullanılabilir. Mozilla, internetin açık ve erişilebilir kalmasını savunan bir kuruluş olarak bilinir; Firefox da bu yaklaşım doğrultusunda gizlilik özelliklerini ön plana çıkaran bir tarayıcı olarak konumlanır.

Firefox’un öne çıkan özellikleri:

• Açık kaynak: Kaynak kodu herkese açıktır.
• Gizlilik araçları: ETP, Toplam Çerez Koruması ve parmak izi koruması gibi yerleşik özellikler.
• Uzantılar: Tarayıcı, eklentilerle kişiselleştirilebilir.
• Çapraz platform: Masaüstü ve mobil cihazlarda senkronizasyon.

Kullanıcı deneyimini merkeze alan içerik yaklaşımını kullanıcı deneyimi odaklı içerik yazımızda ele aldık.

Mozilla ETP nasıl çalışır?

Mozilla ETP, sayfada yüklenen üçüncü taraf kaynakları bilinen izleyici listeleriyle karşılaştırır. Bir kaynak izleyici olarak sınıflandırılmışsa çerez bırakması ya da okuması engellenir; daha sıkı ayarlarda izleme içeriğinin kendisi de yüklenmeyebilir. Kullanıcı, adres çubuğundaki kalkan simgesinden engellenen öğeleri görebilir ve gerekirse belirli bir site için korumayı kapatabilir.

ETP’nin işleyiş adımları:

1. Sayfa yüklenir: Tarayıcı sayfadaki tüm kaynakları çağırmaya başlar.
2. Kaynaklar sınıflandırılır: Üçüncü taraf alan adları izleyici listeleriyle karşılaştırılır.
3. Engelleme uygulanır: İzleyici çerezleri ya da içerikleri seçilen seviyeye göre engellenir.
4. Kullanıcı bilgilendirilir: Kalkan simgesi engellenen izleyicileri gösterir.
5. İstisna yönetilir: Kullanıcı isterse belirli bir site için korumayı devre dışı bırakabilir.

MDN belgelerine göre izleme koruması engellediği içerik sayfa düzeninin parçasıysa kullanıcılar düzen sorunları fark edebilir; Firefox engellenen kaynakları web konsolunda da bildirir.

Mozilla ETP’nin koruma seviyeleri nelerdir?

Mozilla ETP’de Standart, Sıkı ve Özel olmak üzere üç koruma seviyesi bulunur. Standart seviye, gizlilik ile site uyumluluğu arasında denge kurar ve varsayılan olarak etkindir. Sıkı seviye daha fazla izleyiciyi engeller, ancak bazı sitelerin düzgün çalışmamasına yol açabilir. Özel seviye ise kullanıcının hangi izleyici türlerinin engelleneceğini tek tek seçmesine olanak tanır.

Seviye	Koruma düzeyi	Site uyumluluğu
Standart	Dengeli, varsayılan	Yüksek
Sıkı	Daha kapsamlı engelleme	Bazı sitelerde sorun çıkabilir
Özel	Kullanıcının seçimine göre	Seçime bağlı

Mozilla’nın ETP duyurusu da Standart, Sıkı ve Özel ayarların her birinin neleri kapsadığını ayrıntılı olarak açıklayan bir yardım sayfasına yönlendirir. Reklamverenler için önemli nokta, varsayılan Standart seviyenin bile üçüncü taraf izleme çerezlerini engellemesidir.

Toplam Çerez Koruması nedir?

Toplam Çerez Koruması (Total Cookie Protection), Firefox’un her web sitesi için ayrı bir “çerez kavanozu” oluşturduğu gizlilik özelliğidir. Bir site ya da o siteye gömülü üçüncü taraf içerik tarayıcıya çerez bıraktığında bu çerez yalnızca o sitenin kavanozunda kalır. Böylece izleyiciler kullanıcının farklı sitelerdeki davranışlarını birbirine bağlayamaz.

Mozilla’nın 14 Haziran 2022 tarihli duyurusuna göre Toplam Çerez Koruması, dünya genelinde daha fazla Firefox kullanıcısı için varsayılan olarak kullanıma sunuldu. Duyuruya göre özellik önce ETP Sıkı modunda ve Gizli Gezinti pencerelerinde, ardından Firefox Focus’ta test edildi.

Bu yaklaşım, üçüncü taraf çerezleri tamamen yasaklamak yerine her siteyle sınırlandırır. Sonuç olarak siteler arası izleme büyük ölçüde engellenirken giriş yapma gibi site içi işlevler çalışmaya devam eder.

Firefox parmak izi takibini nasıl engeller?

Firefox, parmak izi takibine karşı yerleşik korumalar sunar. Tarayıcı parmak izi, sitelerin ya da üçüncü tarafların cihaz ve tarayıcı ayarlarına ait ayrıntıları birleştirerek kullanıcıyı tanımlamasıdır. Çerezlerden farklı olarak temizlenmesi zordur. Firefox’un parmak izi koruması, izleme için kullanılabilecek tanımlayıcı bilgi miktarını azaltmayı amaçlar.

Mozilla’nın parmak izi koruması sayfasına göre tarayıcı parmak izi şu bilgilerden oluşturulabilir:

• Tarayıcı türü ve işletim sistemi.
• Ekran çözünürlüğü ve cihaz türü.
• Yüklü yazı tipleri.
• Dil ve saat dilimi ayarları.
• Donanım ve grafik ayrıntıları.

Mozilla’ya göre parmak izi, çerezler temizlense ya da gizli gezinti kullanılsa bile arka planda çalışabilir. Bu nedenle çerez engellemenin tek başına yeterli olmadığı durumlar için ayrı bir koruma katmanı gerekir.

Firefox’ta VPN var mı?

Evet, Mozilla’nın Mozilla VPN adlı ücretli bir VPN hizmeti bulunur. Bu hizmet, cihazın internet trafiğini şifreleyerek IP adresini ve konumu gizlemeye yardımcı olur. ETP’den farklı olarak VPN tarayıcıyla sınırlı değildir ve tüm cihaz trafiğini korur. ETP izleyicileri engellerken VPN ağ bağlantısını güvenli hale getirir; ikisi birbirini tamamlar.

Mozilla VPN sayfasına göre hizmet, 30’dan fazla ülkede 500’den fazla sunucu sunar, 5 cihaza kadar bağlantıya izin verir ve ağ verilerinin kaydedilmediğini, izlenmediğini ve paylaşılmadığını belirtir.

VPN’in ne olduğunu ve nasıl çalıştığını VPN nedir? yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Mozilla ETP reklamcılığı nasıl etkiler?

Mozilla ETP, üçüncü taraf çerezlere dayanan yeniden hedefleme, siteler arası kitle oluşturma, frekans sınırlama ve çoklu site ilişkilendirmesi gibi reklam uygulamalarını zorlaştırır. Firefox kullanıcılarına ait bazı dönüşümler ve etkileşimler raporlara eksik yansıyabilir. Bu nedenle reklamverenler ölçüm altyapılarını birinci taraf veriye ve gizlilik odaklı yöntemlere göre güncellemek zorundadır.

Başlıca etkiler:

• Yeniden hedefleme: Kullanıcıları başka sitelerde tanımak zorlaşır.
• Kitle oluşturma: Üçüncü taraf çerezlere dayalı segmentlerin kapsamı daralır.
• Frekans sınırlama: Aynı kullanıcıya gösterilen reklam sayısını kontrol etmek güçleşir.
• İlişkilendirme: Farklı sitelerdeki temas noktalarını birleştirmek zorlaşır.
• Raporlama: Bazı dönüşümler analiz araçlarında eksik görünebilir.

Bu etkiler, kampanya performansının gerçekte düştüğü anlamına gelmeyebilir. Çoğu zaman sorun, dönüşümlerin gerçekleşmesi değil, ölçüm araçlarının bu dönüşümleri görememesidir. Bu yüzden raporlardaki düşüşleri yorumlarken tarayıcı dağılımını, satış verilerini ve CRM kayıtlarını birlikte incelemek daha doğru sonuç verir.

Çerez tabanlı veri platformlarının bu değişikliklerden nasıl etkilendiğini DMP nedir? yazımızda ele aldık.

Diğer tarayıcılar izlemeye karşı ne yapıyor?

Firefox, izleme korumasında tek değildir. Apple’ın Safari tarayıcısı da siteler arası çerezleri varsayılan olarak engeller. Google Chrome ise kullanıcılara ayarlardan üçüncü taraf çerez tercihi yapma imkânı sunan yaklaşımını sürdürmektedir. Bu farklılıklar, reklamverenlerin her tarayıcı için ölçüm verilerini dikkatle yorumlamasını gerektirir.

• Safari: WebKit’in duyurusuna göre Safari 13.1 ve iOS 13.4 ile siteler arası kaynaklara ait çerezler varsayılan olarak engellenmeye başladı.
• Chrome: Google’ın 22 Nisan 2025 tarihli açıklamasına göre Chrome, üçüncü taraf çerezler konusunda kullanıcıya seçim sunan mevcut yaklaşımını sürdürüyor ve yeni bir bağımsız istem sunmayacak.
• Firefox: ETP ve Toplam Çerez Koruması ile siteler arası izlemeyi varsayılan olarak sınırlıyor.

Markalar Mozilla ETP’ye nasıl uyum sağlayabilir?

Markalar Mozilla ETP’ye uyum sağlamak için birinci taraf veri toplamaya, sunucu tarafı ölçüme, bağlamsal hedeflemeye ve izin temelli pazarlamaya odaklanmalıdır. Kullanıcıların açıkça onay verdiği bülten, üyelik ve sadakat programları değerli veri kaynaklarıdır. Ölçüm tarafında ise modelleme ve toplu raporlama yöntemleri eksik verinin etkisini azaltır.

1. Birinci taraf veri stratejisi kurun: Üyelik, bülten ve sadakat programlarıyla izinli veri toplayın.
2. Sunucu tarafı ölçümü değerlendirin: Dönüşüm verilerini kendi sunucunuz üzerinden iletin.
3. Bağlamsal hedeflemeyi kullanın: Reklamları kullanıcı yerine içeriğin konusuna göre hedefleyin.
4. Tarayıcı bazlı analiz yapın: Firefox ve Safari trafiğindeki veri farklarını ayrı değerlendirin.
5. İzin yönetimini güçlendirin: Çerez tercihlerini şeffaf ve kullanıcı dostu şekilde toplayın.

Gizlilik odaklı ölçüm ve kampanya kurgusunda destek için bir dijital reklam ajansı ile çalışabilirsiniz.

Gizlilik düzenlemeleri ile tarayıcı korumaları nasıl ilişkilidir?

Tarayıcı korumaları teknik önlemlerdir; gizlilik düzenlemeleri ise hukuki yükümlülükler getirir. Firefox’un izleyici engellemesi bir çerezin çalışmasını teknik olarak engellerken KVKK gibi düzenlemeler, çerezlerle kişisel veri işleyen işletmelere aydınlatma ve gerekli durumlarda açık rıza yükümlülüğü getirir. Markalar hem teknik kısıtlamalara hem de hukuki kurallara birlikte uyum sağlamalıdır.

Türkiye’de kişisel verilerin işlenmesi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile düzenlenir. Reklam ve analiz amaçlı çerezlerle kişisel veri işleniyorsa kullanıcıların bilgilendirilmesi ve zorunlu olmayan çerezler için gerekli durumlarda açık rıza alınması önemlidir.

Not: Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çerez uygulamalarınızı bir hukuk danışmanıyla değerlendirmeniz önerilir.

Sık sorulan sorular